خصوصیت نادری که فقط ۲ درصد انسان ها دارند
به گزارش بست روید، اگر فکر می کنید رنگ سبز چشم به خاطر وجود رنگدانه سبز است، اشتباه می کنید. نادرترین رنگ چشم جهان در حقیقت حاصل بازی پیچیده نور و ژن ها است.
به گزارش بست روید به نقل از خبر آنلاین، تا حدود ۱۰هزار سال پیش، حدودا تمام انسان های روی زمین چشمان قهوه ای داشتند. در آن دوران، رنگدانه تیره ای به نام ملانین به مقدار زیاد در عنبیه چشم انسان ها تولید و همین مساله سبب می شد رنگ چشم بیشتر مردم قهوه ای باشد. اما در مقطعی از تاریخ، یک یا چند جهش ژنتیکی تصادفی رخ داد که میزان تولید ملانین در عنبیه برخی افراد را کاست. نتیجه این تغییر ژنتیکی، ظهور رنگ های روشن تر چشم مانند آبی، خاکستری، فندقی و سبز بود.
به نقل از زومیت، در بین تمام این رنگ ها، چشم سبز نادرترین رنگ طبیعی چشم در جهان محسوب می شود. بر طبق آمار آکادمی چشم پزشکی آمریکا، تنها حدود ۲ درصد از جمعیت جهان چشم سبز دارند. البته این میزان در بعضی کشورها بیشتر است؛ برای نمونه در ایالات متحده حدود ۹ درصد مردم دارای چشم سبز هستند. بااین حال، این رنگ همچنان در بیشتر جمعیت های انسانی بسیار کمیاب به حساب می آید.
البته آمار مورد اشاره شامل افرادی که به آلبینیسم یا زالی مبتلا هستند نمی گردد. در این افراد، به علت اختلال در تولید ملانین، چشم ها امکان دارد ته رنگ قرمز، صورتی یا حتی بنفش مانند پیدا کنند. این رنگ ها در حقیقت ناشی از دیده شدن رگ های خونی پشت عنبیه هستند و با رنگ سبز طبیعی تفاوت دارند.
دلیل اصلی کمیاب بودن چشم سبز به ژنتیک مربوط می شود. سال ها تصور می شد رنگ چشم تنها ازطریق یک ژن تعیین می شود. خیلی از مردم هنوز هم برمبنای آموزش های قدیمی فکر می کنند چشم قهوه ای «غالب» و چشم آبی «مغلوب» است و ازاین رو رنگ چشم کودک را می توان به آسانی پیش بینی نمود. اما پژوهش های جدید نشان داده اند که مبحث بسیار پیچیده تر از این توضیح ساده است.
بعنوان مثال، در تعدادی موارد دیده شده است که دو والد با چشم های آبی صاحب فرزندی با چشم قهوه ای شده اند؛ اتفاقی که با مدل ساده «غالب و مغلوب» به خوبی توضیح داده نمی گردد. دلیل این مورد آنست که رنگ چشم حاصل همکاری و تعامل تعداد زیادی ژن مختلف است، نه فقط ژنی منفرد.
تمام رنگ های چشم، از قهوه ای تیره گرفته تا آبی و سبز، در نهایت به مقدار ملانین موجود در عنبیه بستگی دارند. عنبیه همان بخش رنگی چشم است که اطراف مردمک قرار دارد و میزان نور ورودی به چشم را تنظیم می کند. هرچه ملانین بیشتری در عنبیه وجود داشته باشد، چشم تیره تر دیده می شود و هرچه این رنگدانه کمتر باشد، رنگ چشم روشن تر خواهد بود.
محققان براین باورند که حدود ۷۵ درصد تفاوت رنگ چشم انسان ها به ژنی به نام OCA2 مربوط می شود که در پروسه تولید ملانین نقش بسیار مهمی دارد. بطور دقیق تر، این ژن در تشکیل و عملکرد ساختارهایی سلولی به نام «ملانوزوم» ها دخالت دارد. ملانوزوم ها مانند مخازنی کوچک درون سلول ها عمل می کنند که ملانین را تولید و ذخیره می کنند.
ژن مهم دیگری به نام HERC2 هم در این پروسه نقش دارد. برخی نسخه های این ژن می توانند فعالیت ژن OCA2 را کاهش دهند و سبب شوند ملانین کمتری تولید شود. درنتیجه، چشم ها روشن تر به نظر می رسند. اما ماجرا به همین دو ژن محدود نمی گردد. ده ها ژن دیگر هم در تعیین رنگ چشم نقش دارند و به روشی بسیار پیچیده با یکدیگر تعامل می کنند.
دانشمندان در مقاله ای انتشار یافته در نشریه Eye توضیح داده اند که رنگ چشم در واقع خصوصیت ژنتیکی پیچیده ای است که از تعامل چند ژن اصلی و تعداد زیادی ژن فرعی به وجود می آید. به همین دلیل، پیشبینی دقیق رنگ چشم خردسالان همیشه ساده نیست.
در مورد چشم سبز، شرایط به مراتب پیچیده تر می شود. افرادی که چشم سبز دارند باید ترکیب بسیار خاصی از ژن ها را به ارث برده باشند؛ ترکیبی که سبب تولید مقدار دقیقی از رنگدانه قهوه ای روشن در عنبیه می شود. اگر ملانین بیش از اندازه باشد، چشم قهوه ای خواهد شد و اگر خیلی کم باشد، چشم به سوی رنگ آبی می رود. چشم سبز در حقیقت در نقطه ای میان این دو قرار دارد.
نکته جالب این است که چشم سبز در واقع هیچ رنگدانه سبزی ندارد. برعکس آن چه امکان دارد تصور شود، بدن انسان ماده ای به نام «رنگدانه سبز چشم» تولید نمی نماید. رنگ سبز چشم نتیجه ترکیب چند عامل مختلف است.
یکی از مهم ترین این عوامل، ماده ای به نام لیپوکروم است؛ نوعی رنگدانه زردرنگ و محلول در چربی که در بخش های دیگری از بدن و طبیعت هم دیده می شود. بعنوان مثال، رنگ زرده تخم مرغ یا رنگ کره تا حدی به علت وجود همین ماده است.
وقتی مقادیر کمی ملانین قهوه ای در عنبیه با لیپوکروم ترکیب می شود و نور هم به صورت خاصی درون بافت عنبیه پراکنده و بازتاب پیدا می کند، چشم به رنگ سبز دیده می شود. ازاین رو رنگ سبز چشم بیشتر یک پدیده نوری و ساختاری است تا وجود یک رنگدانه حقیقی سبز.
پدیده ای مشابه هم در چشم های آبی رخ می دهد. در چشم آبی حدودا هیچ ملانینی وجود ندارد و نور هنگام عبور از لایه های عنبیه پراکنده می شود. در این شرایط، طول موج های کوتاه تر نور، یعنی رنگ آبی بیشتر بازتاب پیدا می کنند. این همان پدیده ای است که سبب می شود آسمان زمین هم آبی دیده شود.
کمیاب بودن چشم سبز بدین سبب است که رسیدن به تعادل ژنتیکی ضروری جهت ایجاد آن بسیار دشوار است. برای داشتن چشم سبز، باید مقدار دقیقی از ملانین قهوه ای و لیپوکروم زرد در کنار ساختار مناسب عنبیه وجود داشته باشد. چنین ترکیب دقیقی از ژن ها در مقایسه با سایر رنگ های چشم کمتر به ارث می رسد و به این علت چشم سبز در جهان نادر است.
با وجود تمام این دسته بندی ها، هیچ دو انسانی دقیقاً رنگ چشم یکسانی ندارند. اگر از نزدیک به عنبیه چشم افراد نگاه شود، می توان مجموعه ای پیچیده از سایه ها، لکه ها، خطوط و نقش های متفاوت را مشاهده کرد. حتی افرادی که در ظاهر رنگ چشم مشابهی دارند، در جزییات الگوی عنبیه با یکدیگر متفاوت هستند.
خصوصیت منحصربه فرد چشم هر انسان تنها به ژن ها محدود نمی گردد. عوامل رشدی و محیطی هم در تشکیل بافت و ساختار عنبیه نقش دارند. تغییرات بسیار ظریف در رشد چشم در دوران جنینی و کودکی می تواند ظاهر نهائی عنبیه را تحت تاثیر قرار دهد.
همین تفاوت های بسیار ریز سبب شده است که فناوری های تشخیص هویت مبتنی بر اسکن عنبیه تا این اندازه دقیق باشند. حتی دوقلوهای همسان هم که دی ان ای حدودا یکسانی دارند، الگوی عنبیه بطورکامل مشابهی ندارند و اسکنرهای عنبیه می توانند آنها را از یکدیگر تشخیص دهند.
منبع: bestroid.ir
این مطلب بست روید چطور بود؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات کاربران در مورد این مطلب بست روید
لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید