نانوذرات جدید عفونت، التهاب و تخریب استخوان را هدف می گیرند

نانوذرات جدید عفونت، التهاب و تخریب استخوان را هدف می گیرند

به گزارش بست روید، دانشمندان نانوذراتی ساخته اند که مانند یک سیستم درمانی چندکاره عمل می کنند و می توانند باکتری های مضر دهان را هدف بگیرند.



به گزارش بست روید به نقل از ستاد نانو، دانشمندان نانوذراتی ساخته اند که مانند یک سامانه درمانی چندکاره عمل می کنند و می توانند باکتری های مضر دهان را هدف بگیرند. این ذرات علاوه بر آزادسازی موضعی آنتی بیوتیک، به آرام شدن التهاب و فعالیت بهتر سلول های ترمیم کننده استخوان و لثه کمک می کنند
پژوهشگران دانشگاه پزشکی چونگ کینگ چین، نوعی نانوذره زیست الهام طراحی نموده اند که می تواند بطور همزمان باکتری های عامل بیماری لثه را از بین ببرد، واکنش های التهابی را کنترل کند و به بازسازی بافت های نرم و استخوانی کمک نماید. این سامانه که با پوششی گرفته شده از غشای سلول های ایمنی و هسته ای حاوی آنتی بیوتیک تولید شده است، در آزمایش های حیوانی توانسته صدمه های ناشی از بیماری پریودنتیت را کم کند و چشم اندازی تازه برای توسعه شیوه های موضعی درمان بیماریهای لثه فراهم آورد.
بیماری های مزمن التهابی لثه همچون مشکلات شایع سلامت دهان و دندان هستند که در صورت پیشرفت، می توانند به تخریب تدریجی بافت های نگهدارنده دندان، تحلیل استخوان فک و در نهایت لق شدن و ازدست رفتن دندان ها منجر شوند. یکی از مهم ترین این بیماریها، پریودنتیت است که در اثر فعالیت مجموعه ای از میکروارگانیسم های بیماری زا و برهم خوردن تعادل پاسخ ایمنی بدن ایجاد می شود. درمان این بیماری تنها به حذف باکتری ها محدود نمی شود؛ برای اینکه حتی بعد از کنترل عفونت، التهاب پایدار و تخریب بافتی می تواند ادامه پیدا کند. به این جهت، توسعه روش هایی که علاوه بر مواجهه با عوامل میکروبی، بتوانند پاسخ ایمنی را تنظیم و پروسه ترمیم بافت را تقویت نمایند، اهمیت زیادی دارد.
در همین راستا، گروهی از محققان دانشگاه پزشکی چونگ کینگ (Chongqing Medical University) چین با همکاری محققان دیگر، نوعی سامانه نانویی چندمنظوره توسعه داده اند که با ایده گرفتن از ساختار غشای سلول های ایمنی طراحی شده است. نتایج این تحقیق در نشریه علمی «اینترنشنال ژورنال آو اورال ساینس» (International Journal of Oral Science) با عنوان «نانوذره زیست الهام با هماهنگ سازی عملکردهای ضدباکتریایی و تنظیم کننده ایمنی، بازسازی بافت های پریودنتال را تقویت می کند» انتشار یافته است.

عبور از درمان ضدباکتریایی به ترمیم همزمان بافت لثه

یکی از عاملهای مهم در ایجاد و پیشرفت پریودنتیت، باکتری پورفیروموناس ژنژیوالیس (Porphyromonas gingivalis) است. این باکتری می تواند با تخریب کلاژن موجود در بافت لثه و گریز از سازوکارهای دفاعی بدن، زمینه گسترش عفونت و صدمه به بافت های اطراف دندان را فراهم آورد.
درمان متداول پریودنتیت معمولا شامل جرم گیری و تسطیح سطح ریشه دندان است. این شیوه با هدف حذف پلاک های میکروبی و رسوبات تجمع یافته در زیر خط لثه انجام می شود؛ بااین حال، در تعدادی موارد، التهاب باقیمانده و تخریب بافت های نگهدارنده دندان، نیازمند مداخلات درمانی تکمیلی است. از جانب دیگر، استفاده از داروهای موضعی و نانوذرات دارورسان نیز با محدودیت هایی هم راه است. پاک سازی سریع این ذرات توسط دستگاه ایمنی، نفوذ ناکافی به عمق پاکت های پریودنتال و ناتوانی در هدف گیری مؤثر بافت ملتهب، همچون موانع موجود دراین خصوص به شمار می روند.
پژوهشگران در مطالعه جدید کوشیده اند با طراحی یک سامانه دارورسانی هوشمند، این محدودیت ها را کاهش دهند. هدف آنها ساخت نانوذراتی بوده است که بتوانند دارو را در محل التهاب آزاد کنند، باکتری های بیماری زا را مهار کنند، واکنش های ایمنی نامتعادل را تعدیل کنند و همزمان شرایط مناسب تری برای بازسازی بافت های صدمه دیده فراهم آورند.

ترکیب غشای سلول های ایمنی با هسته دارورسان نانویی

سامانه توسعه یافته در این تحقیق با نام NMm@MINO شناخته می شود. این نانوذرات از یک هسته ژلاتینی حاوی داروی مینوسایکلین تشکیل شده اند که با پوششی تلفیقی از غشای دو نوع سلول ایمنی، یعنی نوتروفیل ها و ماکروفاژها، احاطه شده است.
انتخاب این دو نوع سلول تصادفی نیست. نوتروفیل ها از اولین سلول هایی هستند که در جواب عفونت و التهاب به محل صدمه مهاجرت می کنند. ماکروفاژها نیز علاوه بر مشارکت در شناسایی و حذف عوامل بیماری زا، اهمیت بالای ی در تنظیم التهاب و ترمیم بافت ها دارند. محققان با استفاده از خصوصیت های غشای این سلول ها کوشیده اند نانوذراتی بسازند که تعامل مناسب تری با محیط ملتهب داشته باشند و عملکردهای مختلف درمانی را در یک ساختار واحد گرد هم آورند.
در بخش مرکزی این نانوذرات، ژلاتین به عنوان حامل دارو به کار رفته است. هسته ژلاتینی به شکلی طراحی شده که در جواب افزایش فعالیت آنزیم ژلاتیناز، داروی مینوسایکلین را آزاد کند. فعالیت این آنزیم در بافت های ملتهب و صدمه دیده افزایش می یابد؛ بنابراین، این خصوصیت می تواند به آزادسازی هدفمندتر دارو در محل درگیری کمک نماید.
مینوسایکلین یک آنتی بیوتیک از خانواده متتراسایکلین هاست که در این سامانه برای مواجهه با باکتری های بیماری زا مورد استفاده قرار گرفته است. ترکیب این دارو با پوشش زیست الهام، امکان جمع آوری سه عملکرد اصلی در یک سامانه را فراهم آورده است: انتقال موضعی آنتی بیوتیک، تنظیم پاسخ ایمنی و کمک به بازسازی بافت.

مقابله با باکتری ها و بازتنظیم پاسخ ایمنی

پژوهشگران ابتدا خصوصیت های فیزیکی و شیمیایی نانوذرات، پایداری ساختاری و سازگاری زیستی آنها را بررسی کردند. سپس عملکرد ضدباکتریایی سامانه را در محیط آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار دادند. نتایج نشان داد نانوذرات NMm@MINO در مقابل پورفیروموناس ژنژیوالیس و استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) فعالیت باکتری کشی قابل توجهی دارند.
بااین حال، خصوصیت متمایز این سامانه تنها به نابودی باکتری ها محدود نمی گردد. یکی از اهداف اصلی پژوهش، کنترل پاسخ التهابی بیش ازحد و کمک به بازگشت تعادل عملکرد سلول های ایمنی بوده است.
ماکروفاژها می توانند در جواب شرایط محیطی، به حالت های عملکردی متفاوتی تغییر وضعیت دهند. بطور ساده، تعدادی از این حالت ها بیشتر در ایجاد و ادامه التهاب نقش دارند و برخی دیگر با فروکش کردن التهاب و ترمیم بافت مرتبط هستند. در این تحقیق، نانوذرات توسعه یافته توانستند بیان ژن های در رابطه با حالت التهابی ماکروفاژها، همچون Nos۲، Tnf، Il۱b و Cd۸۶ را کاهش دهند و در مقابل، نشانگرهای در رابطه با حالت ترمیمی و ضدالتهابی مانند Mrc۱، Arg۱ و Tgfβ۱ را بالا برند.
بررسی های تکمیلی نیز کاهش نشانگر آنزیم نیتریک اکسید سنتاز القاپذیر (iNOS) و افزایش نشانگر CD۲۰۶ را تأیید کرد. این تغییرات مبین آن است که سامانه نانویی می تواند به تغییر وضعیت عملکردی ماکروفاژها و کاهش پاسخ های التهابی کمک نماید.

حفاظت از استخوان و تقویت بازسازی بافت های نرم

تخریب استخوان آلوئولار، یعنی استخوانی که دندان ها را در جای خود نگه می دارد، یکی از نتایج مهم پریودنتیت پیشرفته است. در این بیماری، فعالیت بیش ازحد سلول های استخوان خوار یا استئوکلاست ها می تواند تعادل طبیعی میان تخریب و تشکیل استخوان را برهم بزند.
پژوهشگران در بررسیهای خود دریافتند که نانوذرات NMm@MINO می توانند نشانگرهای در رابطه با استخوان سازی، همچون Alpl، Spp۱ و Runx۲ را بالا برند. همچنین، این سامانه تشکیل و فعالیت استئوکلاست ها را که تحت تاثیر مولکول محرک RANKL قرار می گیرند، مهار کرد.
کاهش رنگ پذیری در ارتباط با آنزیم فسفاتاز اسیدی مقاوم به تارتارات (TRAP) و کاهش بیان ژن های در رابطه با فعالیت استئوکلاست ها، همچون Acp۵، Tnfsf۱۱، Ctsk، Fos و Mmp۹، شواهد دیگری از اثر این سامانه بر کاهش پروسه تخریب استخوان بود.
علاوه بر بافت استخوانی، تاثیر نانوذرات بر سلول های فیبروبلاست نیز بررسی گردید. این سلول ها در تولید و سازمان دهی اجزای ماتریکس خارج سلولی و ترمیم بافت لثه نقش مهمی دارند. نتایج نشان داد نانوذرات توسعه یافته مهاجرت فیبروبلاست ها را تقویت می کنند و سبب افزایش بیان کلاژن نوع یک می شوند. کلاژن نوع یک از پروتئین های اصلی ساختاری در خیلی از بافت های همبند است و در حفظ استقامت و بازسازی بافت لثه نقش دارد.

نتایج امیدوارکننده در آزمایش های حیوانی

پس از ارزیابی های آزمایشگاهی، محققان عملکرد درمانی نانوذرات را در یک مدل حیوانی دچار پریودنتیت ناشی از بستن نخ به دور دندان های موش صحرایی بررسی کردند. این مدل امکان ایجاد و مطالعه صدمه های التهابی و استخوانی در رابطه با بیماری لثه را فراهم می آورد.
اثربخشی سامانه در ابتدای کار، میانی و پیشرفته بیماری ارزیابی شد. نتایج نشان داد استفاده موضعی از نانوذرات NMm@MINO سبب کاهش فاکتورهای التهابی، همچون اینترلوکین ۶ (IL-۶) و پروتئین واکنشی سی (CRP) شد. همچنین، بهبود بازآرایی کلاژن، کاهش تخریب استخوان آلوئولار و تعدیل فعالیت سلول های استخوان خوار مشاهده شد.
پژوهشگران همین طور تغییرات مطلوبی را در محور مولکولی RANKL/OPG گزارش کردند. این محور نقش مهمی در تنظیم تعادل میان تشکیل و تخریب استخوان دارد و تغییر آن می تواند بر شدت تحلیل استخوان در بیماریهای التهابی لثه تاثیر بگذارد.
مقایسه نتایج نشان داد که ترکیب کامل نانوذرات، در مجموع عملکرد درمانی بهتری نسبت به مینوسایکلین آزاد یا وزیکول های حاوی غشای ترکیبی به تنهایی داشته است. این مساله اهمیت ترکیب همزمان دارورسانی، تنظیم ایمنی و تحریک فرآیندهای ترمیمی را در طراحی سیستم های درمانی جدید نشان میدهد.

چشم انداز استفاده از نانوذرات در درمان موضعی بیماریهای التهابی

یکی از مزیت های بالقوه این فناوری، امکان استفاده موضعی از آن در محل درگیری است. در شیوه های درمانی موضعی، دارو مستقیماً به ناحیه صدمه دیده منتقل می شود و میتوان با افزایش ماندگاری آن در محل هدف، احتمال نیاز به مصرف آنتی بیوتیک به شکل سیستمیک را کم کرد. البته میزان تحقق این مزیت در کاربردهای انسانی باید در مطالعات آینده مشخص شود.
به اعتقاد محققان، این سامانه می تواند به عنوان یک روش درمانی مکمل در کنار جرم گیری و تسطیح سطح ریشه دندان یا سایر شیوه های دارورسانی موضعی بررسی شود. اهمیت این رویکرد در آن است که بجای تمرکز صرف بر حذف باکتری ها، سه عامل به هم پیوسته در پیشرفت پریودنتیت، یعنی عفونت، التهاب و تخریب بافتی، بطور همزمان هدف قرار می گیرند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این فناوری هنوز در مرحله پیش بالینی قرار دارد و قبل از استفاده در بیماران، باید جنبه های مختلف آن بررسی شود. میزان ماندگاری نانوذرات در پاکت های پریودنتال، نحوه توزیع آنها در بافت های بدن، تاثیر احتمالی بر تعادل میکروبی دهان، خطر ایجاد مقاومت آنتی بیوتیکی و پایداری محصول در زمان نگهداری همچون موضوع هایی هستند که نیازمند بررسیهای بیشترند.
همچنین، تولید انبوه و یکنواخت نانوذرات پوشش داده شده با غشای سلول های ایمنی، چالشی مهم در راه تجاری سازی این فناوری بشمار می رود. انجام مطالعات مقایسه ای با محصولات دارورسانی موضعی موجود و بررسی دقیق تر نحوه هدف گیری و تجمع نانوذرات در بافت های صدمه دیده نیز برای ارزیابی ظرفیت کاربردی آنها لازم است.
در مجموع، این تحقیق نشان میدهد که ترکیب فناوری نانو، مهندسی زیستی و الهام از سازوکارهای طبیعی سلول های بدن می تواند مسیر تازه ای برای طراحی درمان های چندمنظوره فراهم آورد. نگاهی که در آن یک نانوذره، بجای ایفای تنها یک نقش دارورسانی، همزمان در مهار عوامل بیماری زا، تنظیم فعالیت سلول های ایمنی و بازسازی بافت های صدمه دیده مشارکت می کند؛ ظرفیتی که در صورت تأیید در مطالعات بالینی، می تواند فراتر از بیماریهای لثه، در توسعه شیوه های درمانی برای سایر بیماریهای التهابی نیز مورد استفاده قرار گیرد
فعالیت این آنزیم در بافت های ملتهب و صدمه دیده افزایش می یابد؛ بنابراین، این خصوصیت می تواند به آزادسازی هدفمندتر دارو در محل درگیری کمک نماید.
مینوسایکلین یک آنتی بیوتیک از خانواده تتراسایکلین هاست که در این سامانه برای مواجهه با باکتری های بیماری زا مورد استفاده قرار گرفته است. ترکیب این دارو با پوشش زیست الهام، امکان جمع آوری سه عملکرد اصلی در یک سامانه را فراهم آورده است: انتقال موضعی آنتی بیوتیک، تنظیم پاسخ ایمنی و کمک به بازسازی بافت.

مقابله با باکتری ها و بازتنظیم پاسخ ایمنی

پژوهشگران ابتدا خصوصیت های فیزیکی و شیمیایی نانوذرات، پایداری ساختاری و سازگاری زیستی آنها را بررسی کردند. سپس عملکرد ضدباکتریایی سامانه را در محیط آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار دادند. نتایج نشان داد نانوذرات NMm@MINO در مقابل پورفیروموناس ژنژیوالیس و استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) فعالیت باکتری کشی قابل توجهی دارند.
بااین حال، خصوصیت متمایز این سامانه تنها به نابودی باکتری ها محدود نمی گردد. یکی از اهداف اصلی پژوهش، کنترل پاسخ التهابی بیش ازحد و کمک به بازگشت تعادل عملکرد سلول های ایمنی بوده است.
ماکروفاژها می توانند در جواب شرایط محیطی، به حالت های عملکردی متفاوتی تغییر وضعیت دهند. بطور ساده، تعدادی از این حالت ها بیشتر در ایجاد و ادامه التهاب نقش دارند و برخی دیگر با فروکش کردن التهاب و ترمیم بافت مرتبط هستند. در این تحقیق، نانوذرات توسعه یافته توانستند بیان ژن های در رابطه با حالت التهابی ماکروفاژها، همچون Nos۲، Tnf، Il۱b و Cd۸۶ را کاهش دهند و در مقابل، نشانگرهای در رابطه با حالت ترمیمی و ضدالتهابی مانند Mrc۱، Arg۱ و Tgfβ۱ را بالا برند.
بررسی های تکمیلی نیز کاهش نشانگر آنزیم نیتریک اکسید سنتاز القاپذیر (iNOS) و افزایش نشانگر CD۲۰۶ را تأیید کرد. این تغییرات مبین آن است که سامانه نانویی می تواند به تغییر وضعیت عملکردی ماکروفاژها و کاهش پاسخ های التهابی کمک نماید.

حفاظت از استخوان و تقویت بازسازی بافت های نرم

تخریب استخوان آلوئولار، یعنی استخوانی که دندان ها را در جای خود نگه می دارد، یکی از نتایج مهم پریودنتیت پیشرفته است. در این بیماری، فعالیت بیش ازحد سلول های استخوان خوار یا استئوکلاست ها می تواند تعادل طبیعی میان تخریب و تشکیل استخوان را برهم بزند.
پژوهشگران در بررسیهای خود دریافتند که نانوذرات NMm@MINO می توانند نشانگرهای در رابطه با استخوان سازی، همچون Alpl، Spp۱ و Runx۲ را بالا برند. همچنین، این سامانه تشکیل و فعالیت استئوکلاست ها را که تحت تاثیر مولکول محرک RANKL قرار می گیرند، مهار کرد.
کاهش رنگ پذیری در ارتباط با آنزیم فسفاتاز اسیدی مقاوم به تارتارات (TRAP) و کاهش بیان ژن های در رابطه با فعالیت استئوکلاست ها، همچون Acp۵، Tnfsf۱۱، Ctsk، Fos و Mmp۹، شواهد دیگری از اثر این سامانه بر کاهش پروسه تخریب استخوان بود.
علاوه بر بافت استخوانی، تاثیر نانوذرات بر سلول های فیبروبلاست نیز بررسی گردید. این سلول ها در تولید و سازمان دهی اجزای ماتریکس خارج سلولی و ترمیم بافت لثه نقش مهمی دارند. نتایج نشان داد نانوذرات توسعه یافته مهاجرت فیبروبلاست ها را تقویت می کنند و سبب افزایش بیان کلاژن نوع یک می شوند. کلاژن نوع یک از پروتئین های اصلی ساختاری در خیلی از بافت های همبند است و در حفظ استقامت و بازسازی بافت لثه نقش دارد.

نتایج امیدوارکننده در آزمایش های حیوانی

پس از ارزیابی های آزمایشگاهی، محققان عملکرد درمانی نانوذرات را در یک مدل حیوانی دچار پریودنتیت ناشی از بستن نخ به دور دندان های موش صحرایی بررسی کردند. این مدل امکان ایجاد و مطالعه صدمه های التهابی و استخوانی در رابطه با بیماری لثه را فراهم می آورد.
اثربخشی سامانه در ابتدای کار، میانی و پیشرفته بیماری ارزیابی شد. نتایج نشان داد استفاده موضعی از نانوذرات NMm@MINO سبب کاهش فاکتورهای التهابی، همچون اینترلوکین ۶ (IL-۶) و پروتئین واکنشی سی (CRP) شد. همچنین، بهبود بازآرایی کلاژن، کاهش تخریب استخوان آلوئولار و تعدیل فعالیت سلول های استخوان خوار مشاهده شد.
پژوهشگران همین طور تغییرات مطلوبی را در محور مولکولی RANKL/OPG گزارش کردند. این محور نقش مهمی در تنظیم تعادل میان تشکیل و تخریب استخوان دارد و تغییر آن می تواند بر شدت تحلیل استخوان در بیماریهای التهابی لثه تاثیر بگذارد.
مقایسه نتایج نشان داد که ترکیب کامل نانوذرات، در مجموع عملکرد درمانی بهتری نسبت به مینوسایکلین آزاد یا وزیکول های حاوی غشای ترکیبی به تنهایی داشته است. این مساله اهمیت ترکیب همزمان دارورسانی، تنظیم ایمنی و تحریک فرآیندهای ترمیمی را در طراحی سیستم های درمانی جدید نشان میدهد.

چشم انداز استفاده از نانوذرات در درمان موضعی بیماریهای التهابی

یکی از مزیت های بالقوه این فناوری، امکان استفاده موضعی از آن در محل درگیری است.
در شیوه های درمانی موضعی، دارو مستقیماً به ناحیه صدمه دیده منتقل می شود و میتوان با افزایش ماندگاری آن در محل هدف، احتمال نیاز به مصرف آنتی بیوتیک به شکل سیستمیک را کم کرد. البته میزان تحقق این مزیت در کاربردهای انسانی باید در مطالعات آینده مشخص شود.
به اعتقاد محققان، این سامانه می تواند به عنوان یک روش درمانی مکمل در کنار جرم گیری و تسطیح سطح ریشه دندان یا سایر شیوه های دارورسانی موضعی بررسی شود. اهمیت این رویکرد در آن است که بجای تمرکز صرف بر حذف باکتری ها، سه عامل به هم پیوسته در پیشرفت پریودنتیت، یعنی عفونت، التهاب و تخریب بافتی، بطور همزمان هدف قرار می گیرند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این فناوری هنوز در مرحله پیش بالینی قرار دارد و قبل از استفاده در بیماران، باید جنبه های مختلف آن بررسی شود. میزان ماندگاری نانوذرات در پاکت های پریودنتال، نحوه توزیع آنها در بافت های بدن، تاثیر احتمالی بر تعادل میکروبی دهان، خطر ایجاد مقاومت آنتی بیوتیکی و پایداری محصول در زمان نگهداری همچون موضوع هایی هستند که نیازمند بررسیهای بیشترند.
همچنین، تولید انبوه و یکنواخت نانوذرات پوشش داده شده با غشای سلول های ایمنی، چالشی مهم در راه تجاری سازی این فناوری بشمار می رود. انجام مطالعات مقایسه ای با محصولات دارورسانی موضعی موجود و بررسی دقیق تر نحوه هدف گیری و تجمع نانوذرات در بافت های صدمه دیده نیز برای ارزیابی ظرفیت کاربردی آنها لازم است.
در مجموع، این تحقیق نشان میدهد که ترکیب فناوری نانو، مهندسی زیستی و الهام از سازوکارهای طبیعی سلول های بدن می تواند مسیر تازه ای برای طراحی درمان های چندمنظوره فراهم آورد. نگاهی که در آن یک نانوذره، بجای ایفای تنها یک نقش دارورسانی، همزمان در مهار عوامل بیماری زا، تنظیم فعالیت سلول های ایمنی و بازسازی بافت های صدمه دیده مشارکت می کند؛ ظرفیتی که در صورت تأیید در مطالعات بالینی، می تواند فراتر از بیماریهای لثه، در توسعه شیوه های درمانی برای سایر بیماریهای التهابی نیز مورد استفاده قرار گیرد

1405/08/28
11:42:57
5.0 / 5
6
تگهای خبر: بیمار , بیماری , پزشکی
این مطلب بست روید چطور بود؟
(1)
(0)
X

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات کاربران در مورد این مطلب بست روید
لطفا شما هم نظر دهید
= ۲ بعلاوه ۳
پربحث ترین ها

پربیننده ترین ها

جدیدترین ها

BestRoid اندروید